VEYSİ POLAT
Bazı insanlar vardır, hayatınızın yalnızca bir döneminde yer almaz; yıllar geçse, yollar ayrı düşse, araya şehirler girse de hafızanızdaki yerini hiç kaybetmez.
Onları hatırladığınızda bir yüzün ötesinde bir dönemi, bir mücadeleyi, bir kentin hafızasını ve bazen de kendi geçmişinizi yeniden yaşarsınız.
Raif Türk benim için böyle bir insandı.
Diyarbakır’ın en naif, en öngörülü, en samimi ve en fedakâr insanlarından biriydi.
Onu yalnızca madencilik sektöründe önemli başarılara imza atmış bir iş insanı olarak anlatmak, hayat hikayesini eksik bırakmak olur.
Çünkü Raif abi; öğretmendi, gazeteciydi, girişimciydi, memleket sevdalısıydı.
Her şeyden önce insanı, emeği, sözü ve vefayı önemseyen biriydi.
Onunla ilk tanışmam 1991 yılında, Özgür Gündem gazetesinin Diyarbakır bürosunda oldu.
Raif Türk büroda haber müdürüydü, ben ise henüz mesleğin eşiğinde, ofis boy olarak çalışıyordum.
Masaları siler, çay demler, gazetecilerin haber telaşına tanıklık ederdim.
Raif abinin çayını servis etmek benim için sıradan bir iş değildi.
Büyük su bardağında demli çay isterdi.
Her sabah demlediğim çayı kendisine götürmekten büyük bir şeref duyardım.
Bir özelliği vardı ki bugün bile hafızamda capcanlıdır.
Aynı büroda başarılı haberlere imza atan Hafız dayım ile birlikte kentte kendi ana dilinden sonra Türkçeyi en naif konuşan iki insandan biriydi benim için.
Kelimeleri incitmeden, sesini yükseltmeden, karşısındakini önemseyerek konuşurdu.
Naifliği yalnızca sesinde değil, insanlarla kurduğu ilişkide de kendisini gösterirdi.
O dönem Diyarbakır’da gazetecilik yapmak, ateşten gömlek giymekle eşdeğerdi.
Haber takip etmek, gerçeğin peşinden gitmek, bazen hayatınızı ortaya koymayı gerektiriyordu.
Nitekim dayım Hafız Akdemir’in katledilmesinin ardından, olayın tek görgü tanığı olmam nedeniyle İstanbul’a gitmek zorunda kaldım.
Raif abi ise Diyarbakır’da gazeteciliğe devam etti.
Araya yıllar, şehirler ve hayatın zorunlu ayrılıkları girdi.
Uzun süre görüşemedik.

Bir telefon, yılların hatırasını yeniden canlandırdı.
Yıl 2009’du.
Ulusal bir gazetede, Ahmet Altan’ın genel yayın yönetmenliğini yaptığı gazetede haber müdürü olarak çalışıyordum.
Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün Diyarbakır ziyaretinde fabrikasını ziyaret ettiği iş insanı Raif Türk’le ilgili bir haber yapmak istiyordum.
Ahmet Altan “Oğlum, Raif Türk’ü bence sen tanırsın, kendisiyle röportaj yapabilirsen iyi iş çıkarırsın” dedi.
Görevi üstlendim.
Telefonun diğer ucunda yıllar sonra yine o naif Türkçesiyle Raif müdürüm vardı.
Bu kez karşısında çayını taşıyan çocuk değil, gazetenin haber müdürü olarak kendisini arayan eski bir mesai arkadaşı vardı.
Uzun uzun konuştuk.
Altın bozdurarak taşa yatırım yaptığını, çevresindeki insanların bu kararına başlangıçta nasıl hayıflandığını anlattı.
Mermer ve krom arayışıyla çıktığı yolculukta, at ve eşeklerin yanı sıra katır sırtında taş taşıttığı günlerden söz etti.
İmkânsızlıkların, önyargıların ve bölgesel koşulların karşısında nasıl direndiğini anlattı.
Ama konuşmamız yalnızca bir iş insanının başarı hikayesinden ibaret değildi.
Diyarbakır’ın kadim kültüründen, sahip olduğu zenginliklerden, yıllarca ihmal edilmesinden ve bu kentin yeniden ayağa kalkması gerektiğinden söz etti.
Devleti, yatırımcıları ve sermaye sahiplerini Diyarbakır’a sahip çıkmaya çağırdı.
O röportaj manşet oldu.
Benim içinse yıllar önce çayını taşıdığım bir insanın hayat hikayesini bu kez gazeteci kimliğimle kaleme almanın tarifsiz mutluluğuydu.

Bir okul olarak DİMER…
Aradan yine yıllar geçti.
Bu kez ben fabrika ayarlarıma dönmüş, memlekete kesin dönüş yapmıştım.
2014 yılında Abori’yi kurmaya karar verdim.
Bölgenin iş insanlarının sesi olacak, Türkçe ve Kürtçe yayımlanacak aylık bir ekonomi yayını hayal ediyordum.
Kolay değildi.
Büyük emek, inanç ve cesaret isteyen bir girişimdi.
Abori için yaptığım ziyaretlerden biri de DİMER’in binbir emekle kurulan merkezine oldu.
Bu kez karşımda Raif müdürüm vardı.
Yıllar önce çay taşıyan ellerim bu kez not defteri ve kalem tutuyordu.
Uzun bir röportaj gerçekleştirdik.

Raif abi, Abori’yi kuruluşundan itibaren hiç yalnız bırakmadı.
Desteğini esirgemedi.
“Abori yaşasın. Kıymetli bir iş yapıyorsun, yanındayım” sözleriyle beni yüreklendirdi.
Bir yayının ayakta kalmasının ne kadar zor olduğunu biliyordu.
Ama bir kentin ekonomik ve toplumsal gelişimi için düşünce üreten, kayıt tutan, iş dünyasının sesini duyuran yayınların da ne kadar kıymetli olduğunun farkındaydı.
Hiç unutamadığım bir anımız daha var.
Abori’nin kuruluş yıl dönümü için bir program düzenlemiştik.
Raif abi ağır bir ameliyat geçirmiş, iyileşme sürecindeydi.
Davetiyeyi DİMER’e bıraktığımda yeğeni Leyla Hanım, “Daha dün Ankara’ya gitti, keşke daha önce gelseydin” demişti.
Yine de davetiyeyi bıraktım.
Program başladı, salon doldu.
Sahnedeyken bir anda kapı açıldı.
Kimsenin beklemediği bir anda, henüz ameliyatın etkilerini taşıyan Raif abi çıkageldi.
O an yaşadığım heyecanı tarif etmem mümkün değil.
Mikrofonu kendisine uzattım.
Şunları söyledi:
“Gazeteciliğin çetin olduğu bir dönemde yanımızda küçük bir çocuk vardı. Ofis boydu, masaları siler, bize çay getirirdi. Yıllar geçti, haber müdürü olarak beni aradı, röportaj yaptı. Şimdi o çocuk bu sahnede hepimizi bir araya getirdi.”
Gözlerim doldu.
İnsan bazen yıllar önce yaşadığı bir anın, bir başkasının hafızasında da aynı sıcaklıkla saklandığını görünce ne söyleyeceğini bilemiyor.
Raif abi, o gece bana yalnızca bir hatırayı değil, yıllara yayılan bir vefa örneğini de hediye etmişti.
Bir kentin kalkınması, sermayesinin de vicdanının da o kentte kalmasıyla mümkündür.
Raif Türk’ü önemli kılan yalnızca kendi şirketlerini büyütmesi değildi.
Onun asıl farkı, Diyarbakır’ın ekonomik geleceğine dair söyledikleri ve yaptıkları arasındaki tutarlılıktı.
Diyarbakır ekonomisini değerlendirirken çok çarpıcı tespitlerde bulunmuştu.
Özellikle ortaklık kültürünün gelişmemesini, yatırım yapma cesaretinin eksikliğini ve sermayenin risk almaktan kaçınmasını kentin sanayileşmesinin önündeki temel engeller arasında görüyordu.
Bir grup insanın bir araya gelerek tuğla fabrikası, ardından yağ fabrikası kurmak istediğini ancak bu girişimlerin hayata geçirilemediğini anlatıyordu.
Ona göre Diyarbakır’da uzun yıllar inanılmaz bir kaçış geleneği vardı.
İnsanlar yatırım yapmak yerine sermayelerini başka kentlere taşımayı tercih ediyordu.
“Bizim insanımız yatırım yapmıyor, risk almıyor. Risk alınmadı mı da hiçbir gelişme olmaz” diyordu.
Bu sözler, bugün de üzerinde düşünmemiz gereken bir gerçeği anlatıyor.
Diyarbakır, genç nüfusuyla, doğal kaynaklarıyla, tarımsal potansiyeliyle ve coğrafi konumuyla büyük imkanlara sahip bir kent.
Ancak bu imkanları ekonomik değere dönüştürmek, yalnızca sahip olunan kaynaklarla mümkün değil.
Sermayenin cesaretine, ortaklık kültürüne, üretim anlayışına ve en önemlisi istihdam yaratma iradesine ihtiyaç var.
Raif Türk, bu konuda yalnızca konuşanlardan değildi.
Kendi hayatını ortaya koyarak bunun mümkün olduğunu gösterenlerdendi.
Diyarbakır’a bakışını anlatırken aslında bir iş insanının ötesinde, memleketine karşı sorumluluk duyan bir insanın nasıl düşünmesi gerektiğini de ortaya koyuyordu:
“Diyarbakır denince aklıma bir avuç toprak gelmiyor. Evet, doğduğum topraklardır. Gitsem herhangi bir yerde de kazanırım. Ama bu memlekette doğduk, yakınlarımız, daha çok tanıdıklarımız, çevremiz bu kentte. Yoksulluk bu kentte. Bir şey yapabiliyorsak yaparak onlara hizmet edelim, faydamız olsun istiyorum. Diyarbakır, yoksulu çok olan bir yerdir. Mümkün olduğu kadar biz hizmet edelim diyoruz.”
İşte Raif Türk’ün memleket sevdası tam da bu cümlelerde saklıydı.
Bu sözleri sıradan bir iş insanının memleket güzellemesi olarak okumamak gerekiyor.
Çünkü o, söylediklerini hayatıyla da ortaya koymuştu.
Yatırımını başka kentlere taşımak, kazandığını başka coğrafyalarda değerlendirmek yerine doğduğu topraklarda üretmeyi, istihdam yaratmayı ve insanların evine ekmek götürmesine vesile olmayı tercih etmişti.
Raif abi, Diyarbakır’ın yoksulluğunu uzaktan seyretmek yerine üretimle, yatırımla ve istihdamla azaltmaya çalışan bir anlayışın temsilcisiydi.
Binlerce insanın evine ekmek götürmesini, ticari kazancın ötesinde bir toplumsal sorumluluk olarak görüyordu.
Hatta zarar ettiği dönemlerde bile çalışanlarını işinden etmek istemediğini söylüyordu.
Bugün Diyarbakır’ın en çok ihtiyaç duyduğu şeylerden biri de tam olarak bu anlayıştır: “Kazandığıyla yetinmeyen, yaşadığı kente karşı sorumluluk hisseden, sermayesini üretime dönüştüren ve başarısını toplumsal faydayla ölçen insanlar…”

Taştan bir dünya kurdu, arkasında insan bıraktı.
Raif Türk, 1987 yılında Kulp’ta ilk mermer ocağını açtığında karşısında pek çok engel vardı.
Sermaye yetersizliği, ulaşım sorunları, iklim koşulları, bölgesel önyargılar ve ortak bulmakta yaşadığı güçlükler…
Bazen elindeki imkanları satmak, bazen borçlanmak, bazen de neredeyse sıfırdan başlamak zorunda kaldı.
Ama vazgeçmedi.
Dozerle mermer çıkardı, katır sırtında kilometrelerce taş taşıttı.
Bir dönem kromla uğraştı, bir dönem gazeteciliğe döndü.
Başarısızlıkları da oldu, yeniden başladığı günleri de…
Ancak her defasında inancını korudu.
1988 yılında temellerini attığı DİMER, zamanla uluslararası pazarlara açılan, onlarca ülkeye ihracat gerçekleştiren büyük bir sanayi yapısına dönüştü.
DİMER’in yanı sıra bazalt, metalik madenler, mobilya, enerji ve turizm gibi farklı alanlarda yatırımlar gerçekleştirdi.
Diyarbakır’ın yeraltı zenginliklerini dünya pazarlarıyla buluşturdu.
Ancak onun için DİMER’in en önemli başarısı yalnızca üretim kapasitesi, ihracat rakamları ya da büyüyen şirketler değildi.
DİMER’i anlatırken kullandığı bir tanım vardı:
“Bir eğitim yuvası, bir okul.”
Bu sözü yıllar sonra daha iyi anlıyorum.
Geçtiğimiz günlerde vefat yıl dönümü vesilesiyle DİMER’e uğradım.
Raif abinin anıları arasında dolaşırken bir kez daha gördüm ki gerçekten de orası bir okul olmuş.
Latif abi, yeğenleri Nasır ve Leyla, elinde yetişen Felat ve daha nice çalışan, bu büyük emeğin içinde yetişmiş.
Fabrikada 15-20 yılını geride bırakmış çalışanlarla karşılaşmak, bir insanın geride nasıl bir miras bırakabileceğini görmek açısından son derece anlamlıydı.
DİMER’in kıymetli çalışanları, devraldıkları mirasla Diyarbakır’ın yeraltından çıkarılan zenginliklerini dünyanın dört bir yanına ulaştırıyorlar.
Bu kolay bir sorumluluk değil.
Ancak Raif Türk’ün yıllarca emek vererek oluşturduğu kurumsal kültürün bugün de yaşatılması başlı başına kıymetli.
Raif abi, bir fabrikadan çok daha fazlasını bırakmış geriye.
Bir çalışma ahlakı, bir güven kültürü, bir meslek disiplini ve insan yetiştiren bir okul…
Belki de bir insanın hayattayken kurabileceği en büyük eser budur.
Diyarbakır bugün Raif Türk gibi insanları daha çok arıyor.
Çünkü bir kentin değerleri, yalnızca sahip olduğu tarihi yapılarla, doğal kaynaklarla, tarihiyle ve kültürel zenginliğiyle ölçülmez.
O kente yön veren, önünü açan, risk alan, üreten, istihdam sağlayan ve kendisinden sonra gelenlere yol gösteren insanlarıyla da ölçülür.
Raif Türk, Diyarbakır’ın böyle değerlerinden biriydi.
Bugün onun yokluğunu yalnızca ailesi, yakınları, çalışma arkadaşları ve sevenleri hissetmiyor.
Bu kent de hissediyor.
Çünkü Diyarbakır’ın ekonomik sorunlarını uzaktan seyretmeyen, çözümün parçası olmak için sorumluluk alan, sözüyle ve yatırımıyla kente katkı sunan insanlara ihtiyacı var.
Bugünlerde onu çok arıyoruz.
Belki bir telefonun diğer ucunda o sakin sesiyle yine memleketin meselelerini konuşmayı, bir çay masasında Diyarbakır’ın geleceğini tartışmayı, gençlerin istihdamından, yeni yatırımlardan, kentin hak ettiği yere gelmesinden söz etmeyi isterdik.
Keşke bir kez daha karşılıklı oturabilseydik.
20 Ekim 2022’de Ankara’da geçirdiği kalp ameliyatının ardından aramızdan ayrıldı.
Gidişinin üzerinden yıllar geçti.
Ama insan bazı insanları takvim yapraklarıyla değil, bıraktıkları izlerle hatırlıyor.
Ben onu her hatırladığımda önce büyük su bardağındaki demli çayı geliyor aklıma.
Sonra haber merkezindeki sakinliği, kelimeleri özenle seçişi, yıllar sonra beni hatırlayıp o küçük çocuğu sahnede anlatışı…
Bir zamanlar çayını taşıdığım insan, yıllar sonra benim mesleki yolculuğumun en kıymetli tanıklarından biri oldu.
Raif abi, öğretmenlik hayalini kısa süre yaşayabildi belki ama hayatı boyunca öğretmenlik yaptı.
Gazetecilikte gerçeğin, madencilikte üretimin, iş dünyasında güvenin ve insan ilişkilerinde vefanın peşinden gitti.
Diyarbakır’a yalnızca mermer ocakları, fabrikalar ve şirketler bırakmadı.
Bir kentin kendi imkanlarıyla neler başarabileceğini gösteren bir hayat hikayesi bıraktı.
Bugün DİMER’de yetişen insanlara, sürdürülen üretime ve dünyanın farklı ülkelerine ulaşan Diyarbakır mermerine baktığımda onun o sözü yeniden kulaklarımda yankılanıyor:
“DİMER bir eğitim yuvasıdır, bir okuldur.”
Hakikaten öyleydi Raif abi…
İyi ki tanımışım seni.
İyi ki o sabahlar çayını demlemişim.
İyi ki yıllar sonra yeniden karşılıklı oturup konuşmuşuz.
İyi ki Abori’nin heyecanına ortak olmuşsun.
Bazı insanlar göçüp gider ama öğrettikleri, yetiştirdikleri ve geride bıraktıklarıyla yaşamaya devam eder.
Sen de Diyarbakır’ın taşına, toprağına, insanına ve hafızasına adını yazdıranlardansın.
Mekanın cennet olsun Raif abi…
Saygıyla, özlemle ve minnetle…





Yorumlar
0Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.